Puna si ‘Freelancer” është një lloj forme e vetëpunësimit. Në vend që të punësohen nga një kompani, ata priren të punojnë si të vetëpunësuar duke ofruar shërbimet e tyre në bazë të kontratës ose projektit.
Kompanitë e të gjitha llojeve dhe madhësive mund të punësojnë punonjës të pavarur për të përfunduar një projekt ose një detyrë, por profesionistët e pavarur janë përgjegjës për të paguar taksat e tyre, sigurimet shëndetësore, pensionet dhe kontributet e tjera personale.
Meqenëse ata punojnë për veten e tyre, punonjësit e pavarur duhet të mbulojnë edhe shpenzimet e tyre të pushimeve dhe pushimin mjekësor. Në të njëjtën kohë, profesionistët e vetëpunësuar mund të caktojnë orarin e tyre të punës dhe të bëjnë rregullime pune që i përshtaten stilit të tyre të jetesës – ose duke punuar nga distanca ose nga zyrat e klientëve të tyre, shkruan AkaemiPune.
Ka shumë lloje të ndryshme të punonjësve e të pavarur, por ata priren të jenë punëtorë me njohuri që zotërojnë një nivel të lartë aftësish dhe njohurish në një fushë të caktuar, si projektues, shkrimtarë, programues, përkthyes, menaxherë projektesh etj. Megjithatë, ekziston një grup tjetër profesionistësh të vetëpunësuar që shpesh klasifikohen si ‘kontraktorë’. Punonjësit e vetëpunësuar, pastruesit, punëtorët e ndërtimit dhe shoferët përfshihen në këtë kategori.
Pyetja më e shpesht që bëjnë njerëzit është: A pagujnë tatime ata?
Adiministrata Tatimore e Kosovës ka shpjeguar se të gjithë personat të cilët krijojnë të ardhura në Kosove nga aktiviteti i tyre si “freelancer”, janë të obliguar të deklarojnë dhe paguajnë tatimin sipas legjislacionin tatimor të Kosovës.
Si për shembull:
- Kur shërbimet si “ freelancer” ofrohen si i punësuar, të ardhurat nga paga i nënshtrohen tatimit të mbajtur në burim nga subjektet vendore, ndërsa nëse i punësuari gjendet në Kosove dhe kur punëdhënësi është jashtë Kosovës, personi obligohet që individualisht të bëjë pagesën e tatimit dhe kontributit pensional.
- Deklarimi dhe pagesa e këtyre të ardhurave mund të bëhet me deklaratën vjetore. Apo në baza mujore mundësohet deklarimi dhe pagesa e tatimit në paga dhe kontribute pensionale për personat të cilët deklarojnë dhe paguajnë vetë tatimin dhe kontributin pensional.
- Kur shërbimet si “freelancer” konsiderohen aktivitete ekonomike të pavarura atëherë aktiviteti kërkohet të regjistrohet përmes ARBK, dhe për të ardhurat e krijuara si biznes i regjistruar në Kosovë, deklarimi dhe pagesa i nënshtrohet rregullave për pagesë, si të ardhura nga shërbimet me normën 9% në qarkullimin bruto apo sipas rregullave ligjore për të ardhura reale./ AkademiPune
